Isivumelwano sokuhweba samahhala se-Regional Comprehensive Economic Partnership (RCEP), esaqala ukusebenza ngoJanuwari 1, siyisipho esikhulu soNyaka Omusha emnothweni wesifunda nowezwe lonke, kusho osomabhizinisi eCambodia.
I-RCEP iyisivumelwano esikhulu sokuhweba esisayinwe ngamazwe ayi-10 angamalungu e-ASEAN (i-Association of Southeast Asian Nations) iBrunei, iCambodia, i-Indonesia, iLaos, iMalaysia, iMyanmar, iPhilippines, iSingapore, iThailand neVietnam, kanye nabalingani bayo abahlanu bezivumelwano zokuhweba zamahhala, okuyiShayina, iJapan, iSouth Korea, i-Australia neNew Zealand.
UPaul Kim, iphini likamphathi wezokuThutha eHong Leng Huor, uthe i-RCEP izogcina isuse izithiyo ezingafika ku-90% zentela yokuhweba yesifunda kanye nezithiyo ezingezona ezentela, okuzoqhubeka nokukhuthaza ukugeleza kwezimpahla nezinsizakalo, kujulise ukuhlanganiswa komnotho wesifunda futhi kwandise ukuncintisana kwesifunda.
"Ngezinga lentela elikhethekile ngaphansi kwe-RCEP, ngikholwa ukuthi abantu emazweni angamalungu bazojabulela ukuthenga imikhiqizo nezinye izinto ezidingekayo ngentengo encintisanayo ngesikhathi seNtwasahlobo yoMkhosi kulo nyaka," kusho uPaul.
Ubize i-RCEP ngokuthi “isipho esikhulu soNyaka Omusha samabhizinisi nabantu esifundeni nasemhlabeni jikelele,” ethi lesi sivumelwano “sizosebenza njengesizathu sokululama komnotho wesifunda nowezwe lonke kulesi sifo esiwubhubhane sangemva kwe-COVID-19.”
Ihlanganisa cishe ingxenye eyodwa kwezintathu yabantu bomhlaba ngamaphesenti angama-30 omkhiqizo wasekhaya womhlaba wonke, i-RCEP izokwandisa imali engenayo yezomnotho wamalungu ngamaphesenti angama-0.6 ngo-2030, yengeze amaRandi ayizigidi eziyizinkulungwane ezingama-245 ngonyaka emalini engenayo yesifunda kanye nemisebenzi eyizigidi ezingu-2.8 emisebenzini yesifunda, ngokusho kocwaningo lweBhange Lentuthuko lase-Asia.
Egxile ekuhwebeni ngezimpahla nezinsizakalo, ukutshalwa kwezimali, impahla yobuhlakani, ukuhweba nge-inthanethi, ukuncintisana kanye nokuxazulula izingxabano, uPaul uthe lesi sivumelwano sinikeza amathuba amazwe esifunda ukuvikela ukusebenzisana kwamazwe amaningi, ukukhululeka kwezohwebo kanye nokukhuthaza ukubambisana kwezomnotho.
I-Hong Leng Huor Transportation igxile ezinsizakalweni ezahlukahlukene kusukela ekuthuthweni kwempahla, ukusebenza kwechweba elomile, ukususwa kwempahla ngenkani, ukuthuthwa komgwaqo, ukugcinwa kwempahla kanye nokusabalalisa kuya kwezentengiselwano ze-e kanye nokulethwa kwempahla okuhamba ibanga elide.
"I-RCEP izokwenza kube lula ukuthutha, ukusatshalaliswa kanye nokuqina kochungechunge lokuhlinzeka njengoba yenza kube lula izinqubo zamasiko, ukukhishwa kwezimpahla kanye nezinye izimiso," esho. "Naphezu kobhubhane, ukuhweba kuhlale kunamandla ngokumangalisayo eminyakeni emibili edlule, futhi sijabule ukubona ukuthi i-RCEP izoqhubeka kanjani nokwenza kube lula ukuhweba, ngaleyo ndlela, ukukhula komnotho wesifunda, eminyakeni ezayo."
Uqinisekile ukuthi i-RCEP izoqhubeka nokuthuthukisa ukuhweba nokutshalwa kwezimali phakathi kwamazwe angamalungu ngokuhamba kwesikhathi.
"ECambodia, ngezivumelwano zentela, lesi sivumelwano sizothuthukisa kakhulu izimpahla ezithengiswa phakathi kweCambodia namanye amazwe angamalungu e-RCEP, ikakhulukazi neChina," esho.
ULy Eng, umsizi womphathi jikelele weHualong Investment Group (Cambodia) Co., Ltd, uthe inkampani yakhe isanda kungenisa amawolintshi e-mandarin eCambodia evela esifundazweni saseGuangdong eNingizimu yeShayina okokuqala ngaphansi kwe-RCEP.
Unethemba lokuthi abathengi baseCambodia bazoba nezinketho eziningi zokuthenga imifino nezithelo ngemikhiqizo evela eShayina efana namawolintshi e-mandarin, ama-apula nama-crown pears.
"Kuzokwenza kube lula ukushintshanisa izimpahla eShayina nakwamanye amazwe angamalungu e-RCEP," kusho uLy Eng, enezela ngokuthi amanani nawo azoba phansi.
"Sithemba futhi ukuthi izithelo zaseCambodia eziningi zasezindaweni ezishisayo kanye neminye imikhiqizo yezolimo engaba khona izothunyelwa emakethe yaseShayina esikhathini esizayo," kusho yena.
UNy Ratana, umthengisi wemihlobiso yoNyaka oMusha weLunar oneminyaka engu-28 eMakethe yaseChbar Ampov ePhnom Penh, uthe u-2022 unyaka okhethekile eCambodia nakwamanye amazwe angu-14 ase-Asia-Pacific manje njengoba i-RCEP isiqalile ukusebenza.
"Nginesiqiniseko sokuthi lesi sivumelwano sizothuthukisa ukuhweba nokutshalwa kwezimali futhi sidale amathuba emisebenzi emisha kanye nokuzuzisa abathengi kuwo wonke amazwe angu-15 abambe iqhaza ngenxa yezilinganiso zentela ezikhethwayo," etshela i-Xinhua.
"Ngokuqinisekile kuzokwenza kube lula ukuhlanganiswa komnotho wesifunda, kuthuthukise ukuhamba kokuhweba kwesifunda futhi kulethe ukuchuma komnotho wesifunda kanye nomhlaba wonke," enezela.
Isikhathi sokuthunyelwe: Feb-21-2022


